{"id":91,"date":"2017-01-12T21:03:09","date_gmt":"2017-01-12T20:03:09","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer-ekredytobiorca.home.pl\/wp-temp\/?p=91"},"modified":"2017-01-30T23:23:36","modified_gmt":"2017-01-30T22:23:36","slug":"rozmowa-z-dr-hab-hanna-zawistowska-prof-sgh-hz-oraz-jozefem-ratajskim-dyrektor-zwiazku-pracodawcow-turystyki-lewiatan-jr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91","title":{"rendered":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR)"},"content":{"rendered":"


\nRozmowa portalu www.biznesdlaedukacji.parp.gov.pl z\u00a0\u00a0dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim,\u00a0<\/em>Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\u00a0(JR)<\/em><\/p>\n

Czy mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce dostrze\u017cono potrzeb\u0119 powo\u0142ania Rady ds. Kompetencji w Sektorze Turystyki?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0Powiem w spos\u00f3b stanowczy. TAK. Gdyby takiej potrzeby nie by\u0142o, nie dosz\u0142oby do powo\u0142ania tak szerokiego partnerstwa jakie uda\u0142o nam si\u0119 stworzy\u0107. Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki \u201eLewiatan\u201d, kt\u00f3rego reprezentuj\u0119, jest liderem projektu, zaprosi\u0142 partner\u00f3w w postaci powa\u017cnej uczelni, czyli Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej, plac\u00f3wki kszta\u0142c\u0105cej w systemie pa\u0144stwowej edukacji. Dostrzeg\u0142 r\u00f3wnie\u017c potrzeb\u0119 w\u0142\u0105czenia do wsp\u00f3\u0142pracy instytucji dzia\u0142aj\u0105cej w systemie dokszta\u0142cania, czyli Instytutu Turystyki.<\/p>\n

Jaki wp\u0142yw na warunki kszta\u0142cenia przysz\u0142ych specjalist\u00f3w sektora turystyki ma struktura sektora turystyki?<\/strong>
\nHZ:\u00a0Przede wszystkim nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce mamy bardzo d\u0142ugie do\u015bwiadczenie w zakresie kszta\u0142cenia kadr dla potrzeb turystyki, a r\u00f3wnocze\u015bnie to do\u015bwiadczenie zmusza nas do tego, \u017ceby na bie\u017c\u0105co rewidowa\u0107 nasz spos\u00f3b kszta\u0142cenia. To si\u0119 zazwyczaj odbywa przy aktywnym udziale bran\u017cy. Seminaria, konferencje i spotkania, w kt\u00f3rych uczestnicz\u0105 przedstawiciele bran\u017c turystycznych, stwarzaj\u0105 okazj\u0119 do wymiany pogl\u0105d\u00f3w i ocen dotycz\u0105cych kszta\u0142cenia kadr dla potrzeb turystyki. Jako przyk\u0142ad takiej imprezy warto poda\u0107 Gremia Ekspert\u00f3w Turystyki. Jest to cykliczna impreza odbywaj\u0105ca si\u0119 co dwa lata, na kt\u00f3rej problematyka kszta\u0142cenia kadr dla turystyki pojawia\u0142a si\u0119 kilkakrotnie. W pami\u0119ci utkwi\u0142a mi jedna z sesji w czasie Gremium, kt\u00f3re odbywa\u0142o si\u0119 w Poznaniu, po\u015bwi\u0119cona tematyce kszta\u0142cenia kadr dla potrzeb turystyki. Zabra\u0142 w niej g\u0142os przedstawiciel bran\u017cy, kt\u00f3ry z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105 stwierdzi\u0142, \u017ce \u201enie interesuj\u0105 go nasi absolwenci, poniewa\u017c przyjdzie taka osoba i oczekuje, \u017ce dostanie wysokie wynagrodzenie, \u017ce praca b\u0119dzie odpowiada\u0142a jego oczekiwaniom, a jak mu zleci wype\u0142nienie faktury VAT, to on tego nie potrafi zrobi\u0107. Dlatego zdecydowanie woli przyj\u0105\u0107 osob\u0119 po og\u00f3lniaku, kt\u00f3ra umie czyta\u0107, pisa\u0107, a on j\u0105 reszty nauczy\u201d. Oczywi\u015bcie mogli\u015bmy si\u0119 obrazi\u0107, bo by\u0142 to ewidentny sygna\u0142 braku zrozumienia tego, czym faktycznie zajmuj\u0105 si\u0119 uczelnie wy\u017csze. Zamiast si\u0119 obra\u017ca\u0107, przyj\u0119li\u015bmy te uwagi do serca i zacz\u0119li\u015bmy zadawa\u0107 sobie pytania o to czy nasz system odpowiada potrzebom bran\u017cy. Doszli\u015bmy do wniosku, \u017ce zbyt ma\u0142o wiemy o rzeczywistych potrzebach przedsi\u0119biorc\u00f3w. Brak sta\u0142ej komunikacji mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy kszta\u0142c\u0105, a tymi, kt\u00f3rzy zatrudniaj\u0105, jest przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy. To sk\u0142oni\u0142o nas do zainteresowania si\u0119 projektem opracowania sektorowych ram kwalifikacji dla sektora turystycznego. Zak\u0142adali\u015bmy, \u017ce przy okazji tworzenia ram, dowiemy si\u0119 wi\u0119cej o zadaniach jakie realizowane s\u0105 na bardzo r\u00f3\u017cnych stanowiskach i to pozwoli nam na okre\u015blenie wiedzy, umiej\u0119tno\u015bciach i postaw, kt\u00f3re s\u0105 potrzebne, aby te zadania mog\u0142y by\u0107 w\u0142a\u015bciwie zrealizowane. Tak jak przewidywali\u015bmy, w toku prac uda\u0142o nam si\u0119 wiele dowiedzie\u0107 o potrzebach przedsi\u0119biorc\u00f3w w zakresie kwalifikacji, projekt ramy zosta\u0142 opracowany, ale to zaledwie pierwszy etap. Chcieli\u015bmy i\u015b\u0107 dalej. Naturalnym, kolejnym krokiem w tym procesie by\u0142o w\u0142\u0105czenie si\u0119 w prace nad powo\u0142aniem Rady ds. Kompetencji dla Sektora Turystyki. Z za\u0142o\u017cenie ma ona by\u0107 platform\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy i wymiany informacji mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy kszta\u0142c\u0105 i tymi, kt\u00f3rzy zatrudniaj\u0105. Zasada jest taka: ci, kt\u00f3rzy zatrudniaj\u0105 najlepiej wiedz\u0105 dla wykonania jakich zada\u0144 poszukuj\u0105 pracownik\u00f3w i jakiej wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci i postaw oczekuj\u0105 od tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wykonywali te zadania. Oczywi\u015bcie nieporozumieniem jest, \u017ce b\u0119dziemy ich uczy\u0107 wype\u0142niania faktur, bo to nie jest rola uczelni wy\u017cszych. Oczekiwania przedsi\u0119biorc\u00f3w b\u0119d\u0105 dla nas wskaz\u00f3wk\u0105 w jakim kierunku powinni\u015bmy modyfikowa\u0107 programy kszta\u0142cenia, aby umo\u017cliwia\u0142y zdobycie kwalifikacji poszukiwanych przez przedsi\u0119biorc\u00f3w.
\nKszta\u0142cenie kadr dla potrzeb turystyki odbywa si\u0119 na 3 poziomach. Jest poziom zawodowy, kt\u00f3ry dotyczy g\u0142\u00f3wnie gastronomii, jest poziom \u015bredni, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 technika hotelarstwa i obs\u0142ugi ruchu turystycznego, jest poziom licencjacki i magisterski, jest te\u017c poziom doktorancki, na kt\u00f3rym opracowywane s\u0105 poszczeg\u00f3lne tematy wybierane przez doktorant\u00f3w.<\/p>\n

Jakie by\u0142y najwi\u0119ksze wyzwania podczas prac nad powo\u0142aniem Rady?
\nHZ:\u00a0Najwi\u0119kszym wyzwaniem jest wielobran\u017cowo\u015b\u0107 sektora turystyki i jego \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie z innymi sektorami, takimi jak transport, \u015brodowisko, kultura.\u00a0 Popytowe uj\u0119cie turystyki jako sektora gospodarczego uniemo\u017cliwia precyzyjne wyznaczenie jego granic. Takie uj\u0119cie powoduje, \u017ce do turystyki zalicza si\u0119 te bran\u017ce, kt\u00f3re uczestnicz\u0105 w zaspokajaniu potrzeb turyst\u00f3w, a potrzeby te jak wiadomo s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane. To nie tylko transport, wy\u017cywienie, zakwaterowanie, informacja, wsparcie w organizacji podr\u00f3\u017cy, ale tak\u017ce wiele innych us\u0142ug. Je\u015bli dokona si\u0119 por\u00f3wnania us\u0142ug \u015bwiadczonych turystom przez poszczeg\u00f3lne bran\u017ce, to okazuje si\u0119, \u017ce jedyn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105, kt\u00f3ra je \u0142\u0105czy jest fakt, \u017ce s\u0105 \u015bwiadczone tury\u015bcie. Pojawia si\u0119 pytanie, kt\u00f3re bran\u017ce powinny by\u0107 obj\u0119te dzia\u0142aniami Rady. Wielobran\u017cowo\u015b\u0107 sektora turystyki musi znale\u017a\u0107 odzwierciedlanie zar\u00f3wno w strukturze Rady jak i prowadzonych przez ni\u0105 dzia\u0142aniach. Cecha ta znalaz\u0142a odzwierciedlenie w Ramie, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z \u201epodram\u201d odr\u0119bnie opracowanych dla poszczeg\u00f3lnych bran\u017c. Specyfika bran\u017c zaliczanych do sektora turystyki wymaga, aby je traktowa\u0107 odr\u0119bnie r\u00f3wnie\u017c i w pracach Rady. Dla realizacji cel\u00f3w jakie sobie stawia Rada ma\u0142o przydatne s\u0105 badania obejmuj\u0105ce wszystkie bran\u017ce. Podam przyk\u0142ad. Jednym z kierunk\u00f3w prac Rady jest badanie potrzeb przedsi\u0119biorc\u00f3w w zakresie poszukiwanych kwalifikacji. Je\u017celi zapytamy hotelarzy \u2013 czy kandydat na pracownika powinien posiada\u0107 wiedz\u0119 na temat Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego prawdopodobnie odpowiedz\u0105, \u017ce nie. Ale je\u017celi to samo pytanie zadamy tour operatorom, to te odpowiedzi b\u0119d\u0105 zupe\u0142nie inne. Zatem je\u017celi otrzymujemy informacje na temat ca\u0142ej bran\u017cy, kt\u00f3re u\u015bredniaj\u0105 te wszystkie odpowiedzi, to owe informacje s\u0105 ma\u0142o przydatne z punktu widzenia mo\u017cliwo\u015bci okre\u015blania luki kompetencyjnej w poszczeg\u00f3lnych bran\u017cach. Realizacja zada\u0144 stawianych przed Rad\u0105 Sektorow\u0105 ds. Kompetencji w Turystyce wymusza uwzgl\u0119dnienie wielobran\u017cowo\u015bci zar\u00f3wno w strukturze Rady jak i w prowadzonych dzia\u0142aniach. Widzimy konieczno\u015b\u0107 utworzenia Zespo\u0142\u00f3w Bran\u017cowych i przyznania im decyduj\u0105cego g\u0142osu w sprawach, kt\u00f3re dotycz\u0105 reprezentowanej bran\u017cy. One te\u017c b\u0119d\u0105 g\u0142\u00f3wnym przeka\u017anikiem pomi\u0119dzy Rad\u0105 a bran\u017c\u0105. Znaj\u0105c potrzeby bran\u017cy, dzia\u0142ania Rady stan\u0105 si\u0119 platform\u0105 wymiany informacji i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

Jak opisana sytuacja wp\u0142ywa na prac\u0119 nad rozwojem Sektorowej Ramy Kwalifikacji?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0Przede wszystkim nale\u017cy sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 z tego, \u017ce Rama Kwalifikacji sektora turystyki jest ram\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 i sk\u0142ada si\u0119 z 4 podram \u2013 hotelarstwo, gastronomia, organizacja turystyki, zawody (pilota\u017c, przewodnictwo, animacja czasu wolnego). A to dopiero pocz\u0105tek, bo w turystyce wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa na przyk\u0142ad informacja, czyli r\u00f3\u017cnego rodzaju punkty informacyjne. Dlatego by\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci powstanie kolejna podrama dotycz\u0105ca informacji, do tego turystyka medyczna czy turystyka dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Teraz nale\u017cy je opisa\u0107 i w\u0142\u0105czy\u0107 do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Na pewno znajd\u0105 si\u0119 jednostki, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 chcia\u0142y umiej\u0119tno\u015bci z r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w weryfikowa\u0107. W ten spos\u00f3b u\u0142atwimy \u017cycie tym, kt\u00f3rzy kszta\u0142c\u0105 i tym, kt\u00f3rzy zatrudniaj\u0105. G\u0142\u0119boko w to wierz\u0119.
\nHZ:\u00a0Rozw\u00f3j Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Sektora Turystyki to kolejne wa\u017cne zadanie Rady. Obecnie kszta\u0142cimy w zawodach, czyli przekazujemy og\u00f3ln\u0105 wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci potrzebne do wykonywania wielu, r\u00f3\u017cnorodnych zada\u0144 z danej dziedziny. Nasz absolwent posiada szerok\u0105 wiedz\u0119 z zakresu ekonomii, prawa, marketingu, zarz\u0105dzania i wielu innych obszar\u00f3w. Zna rodzaje podatk\u00f3w i zasady opodatkowania, ale najcz\u0119\u015bciej nie jest zapoznawany z formularzami faktur i zasadami ich wystawiania. Tak\u0105 wiedz\u0119 najcz\u0119\u015bciej nabywa w czasie sta\u017cu w przedsi\u0119biorstwie lub na szkoleniu. Proces kszta\u0142cenia w zawodach trwa kilka lat – na poziomie wy\u017cszym 3 do 5 lat. Natomiast przedsi\u0119biorcy cz\u0119sto poszukuj\u0105 os\u00f3b posiadaj\u0105cych kwalifikacje potrzebne do wykonywania dw\u00f3ch-trzech zada\u0144, ale jest im to potrzebne \u201eod zaraz\u201d. Brak na rynku os\u00f3b posiadaj\u0105cych takie kwalifikacje powoduje, \u017ce pojawia si\u0119 luka kompetencyjna. Dla jej uzupe\u0142nienia mo\u017cna i trzeba wykorzysta\u0107 system szkolenia. Stworzenie oferty szkole\u0144 umo\u017cliwiaj\u0105cej usuni\u0119cie luki, wymaga posiadania przez organizator\u00f3w szkole\u0144 wiedzy na temat potrzeb kwalifikacyjnych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Innymi s\u0142owy musz\u0105 dowiedzie\u0107 si\u0119 jakich kwalifikacji bran\u017ca potrzebuje. \u017beby te kwalifikacje w\u0142\u0105czy\u0107 do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji i stworzy\u0107 osobom ko\u0144cz\u0105cym takie szkolenia mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania certyfikatu potwierdzaj\u0105cego posiadanie danej kwalifikacji, trzeba je opisa\u0107. Identyfikuj\u0105c i opisuj\u0105c kwalifikacje, a nast\u0119pnie w\u0142\u0105czaj\u0105c je do Rejestru, u\u0142atwimy \u017cycie zar\u00f3wno jednostkom zajmuj\u0105cym si\u0119 kszta\u0142ceniem i szkoleniem (bo wiedz\u0105 jak\u0105 wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci powinni przekaza\u0107), jak i przedsi\u0119biorcom (bo na rynku pracy pojawi\u0105 si\u0119 osoby posiadaj\u0105ce poszukiwane przez nich kwalifikacje). Natomiast z chwil\u0105, gdy na rynku pojawi\u0105 si\u0119 jednostki waliduj\u0105ce i certyfikuj\u0105ce dan\u0105 kwalifikacj\u0119, u\u0142atwiamy \u017cycie pracownikom (bo b\u0119d\u0105 mogli uzyska\u0107 dokument potwierdzaj\u0105cy jej posiadanie).
\nDostosowywanie kwalifikacji do potrzeb rynku pracy jest procesem, w kt\u00f3rym mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka etap\u00f3w. Pierwszy etap \u2013 to ustalenie, jaka wiedza i umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 potrzebne bran\u017com. Drugi etap \u2013 to przekazanie wiedzy o potrzebach bran\u017cy jednostkom zajmuj\u0105cym si\u0119 kszta\u0142ceniem i szkoleniem. Trzeci etap \u2013 uwzgl\u0119dnianie tych potrzeb w programach kszta\u0142cenia lub szkolenia. Czwarty etap \u2013 sprawdzenie przez jednostk\u0119 waliduj\u0105c\u0105 i certyfikuj\u0105c\u0105, czy osoba zainteresowana wykonywaniem okre\u015blonych zada\u0144 posiada niezb\u0119dn\u0105 wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci. Pozytywny efekt tej weryfikacji skutkuje wydaniem certyfikatu potwierdzaj\u0105cego posiadanie kwalifikacji. Certyfikat b\u0119dzie dla przedsi\u0119biorcy dowodem, \u017ce osoba, kt\u00f3ra si\u0119 nim pos\u0142uguje, posiada wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dne do realizacji okre\u015blonych zada\u0144.<\/p>\n

Na czym jeszcze polega i z czego wynika z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 bran\u017cy turystycznej?<\/strong><\/p>\n

JR: Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 bran\u017cy turystycznej polega te\u017c na tym, \u017ce dzisiaj Ustawa o us\u0142ugach turystycznych i Ministerstwo Sportu i Turystyki zajmuje si\u0119 tylko grup\u0105 zagadnie\u0144 dotycz\u0105cych bran\u017cy turystycznej, a istnieje ca\u0142y szereg spraw, kt\u00f3re s\u0105 poza ni\u0105. Na przyk\u0142ad agroturystyka \u2012 ona jest w Ministerstwie Rolnictwa, ca\u0142a turystyka szkolna dzieci i m\u0142odzie\u017cy znajduje si\u0119 w Ministerstwie O\u015bwiaty, turystyka prozdrowotna natomiast w Ministerstwie Zdrowia. W wymienionych obszarach pracownicy r\u00f3wnie\u017c posiadaj\u0105 pewne kwalifikacje nabyte, mo\u017ce nie zawsze na uczelniach, bo w turystyce szkolnej mamy do czynienia z edukacj\u0105 pozaformaln\u0105, ale otrzymuj\u0105 kwalifikacje, za\u015bwiadczenia itd. W perspektywie funkcjonowania Rady musimy obj\u0105\u0107 wszystkie te zagadnienia. Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 przyk\u0142adem: ostatnimi czasy zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno o turystyce prozdrowotnej. Podczas spotka\u0144 z przedsi\u0119biorcami, organizowanych w ostatnim p\u00f3\u0142roczu, pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie oddolne. Dzi\u015b plac\u00f3wki medyczne, hotele i inne podmioty m\u00f3wi\u0105, \u017ce potrzebny im jest pracownik, kt\u00f3ry ma kwalifikacje pilota, zna j\u0119zyki, posiada wiedz\u0119 medyczn\u0105, wiedz\u0119 rehabilitacyjn\u0105. Plac\u00f3wki medyczne mog\u0105 przyj\u0105\u0107 turyst\u0119, zrobi\u0107 zabieg, co potrwa trzy dni, ale ten turysta za siedem dni powinien wr\u00f3ci\u0107 na kontrol\u0119 i niestety w tym momencie w plac\u00f3wce nie ma kto si\u0119 nim zaj\u0105\u0107. Zatem wyra\u017anie istnieje oddolne zapotrzebowanie id\u0105ce w kierunku edukacji, ale tak\u017ce znalezienia formu\u0142y jaki to ma by\u0107 zaw\u00f3d. Gdyby zapotrzebowanie na tego typu us\u0142ugi by\u0142o du\u017ce, to mo\u017ce warto szuka\u0107 rozwi\u0105zania w tym zakresie.
\nHZ:\u00a0Ostatni przyk\u0142ad jest bardzo typowy. Pokazuje na konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy w kszta\u0142ceniu kadr (nie tylko mi\u0119dzywydzia\u0142owej, ale r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzyuczelnianej). Turystyka medyczna to obszar z pogranicza turystyki i medycyny. Jej obs\u0142uga wymaga posiadania nietypowych kwalifikacji. Ich brak mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 barier\u0105 jej dalszego rozwoju. Znam tylko jedn\u0105 uczelni\u0119, kt\u00f3ra oferuje absolwentom uczelni medycznych zdobywanie wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci z zakresu pilota\u017cu.<\/p>\n

Jaka jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 potrzeby istnienia Rady w bran\u017cy? Jaka jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 brak\u00f3w kompetencji w samej bran\u017cy?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0Bran\u017ca dzisiaj w wielu wypadkach wiele m\u00f3wi i narzeka, ale \u015bwiadomo\u015b\u0107 w tym zakresie jest niska, a tym bardziej \u015bwiadomo\u015b\u0107 w obszarze, kt\u00f3ry dotyczy ram kwalifikacji i kompetencji. Bardzo cz\u0119sto pracodawca chcia\u0142by zatrudni\u0107 fachowca z w\u0105sk\u0105 specjalizacj\u0105 bez potrzeby zastanawiania si\u0119, czy on ma dyplom magistra, licencjat czy sko\u0144czone technikum gastronomiczne. Dlatego jednym z wa\u017cnych zada\u0144 w projekcie jest prowadzenie bada\u0144 i u\u015bwiadamianie bran\u017cy, \u017ce zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy na linii przedsi\u0119biorca, czyli pracodawca – system edukacji, to najlepsze rozwi\u0105zanie, aby porzuci\u0107 stereotypowe pojmowanie sytuacji, \u017ce nasze drogi si\u0119 rozesz\u0142y i, \u017ce kszta\u0142cimy nie zawsze odpowiednich ludzi do aktualnych potrzeb. Wszystko po to, by absolwenci znajdowali zatrudnienie w wyuczonych zawodach.
\nHZ:\u00a0Je\u017celi chodzi o wiedz\u0119 bran\u017cy na temat luki kompetencyjnej, to niestety brakuje bada\u0144 pozwalaj\u0105cych na okre\u015blenie jej stanu. O tym, \u017ce bran\u017ca ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 jej istnienia \u015bwiadczy podany wcze\u015bniej przyk\u0142ad turystyki medycznej. Problemy ze znalezieniem pracownik\u00f3w z odpowiednimi kwalifikacjami sygnalizowane s\u0105 przez przedsi\u0119biorc\u00f3w na konferencjach, kongresach i seminariach. Brakuje kompleksowych bada\u0144 dotycz\u0105cych bran\u017cowych rynk\u00f3w pracy. Mamy wy\u0142\u0105cznie wyniki og\u00f3lnych bada\u0144, np. losy absolwent\u00f3w. Problem polega na tym, \u017ce badania obejmuj\u0105ce ca\u0142\u0105 gospodark\u0119, sektor czy region, s\u0105 ma\u0142o przydatne dla ustalania potrzeb kwalifikacyjnych poszczeg\u00f3lnych bran\u017c. Nam potrzebne s\u0105 badania specjalistyczne. Istniej\u0105 badania np. hotelarstwa czy biur podr\u00f3\u017cy w jakim\u015b wojew\u00f3dztwie czy regionie. To te\u017c jest potrzebne i wa\u017cne, poniewa\u017c umo\u017cliwia kierowanie zasob\u00f3w si\u0142y roboczej do miejsc i region\u00f3w, gdzie s\u0105 one potrzebne. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce gdzie indziej znajduj\u0105 si\u0119 jednostki, kt\u00f3re kszta\u0142c\u0105, a gdzie indziej podmioty, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 pracownik\u00f3w posiadaj\u0105cych takie kwalifikacje. Oczywi\u015bcie istnieje mobilno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w, ale jak ona wygl\u0105da w turystyce, tego nie wiem. Przypuszczam, \u017ce nie jest ona na tyle du\u017ca, aby mog\u0142a wyeliminowa\u0107 to zjawisko. Badanie los\u00f3w absolwent\u00f3w pokaza\u0142o, \u017ce bardzo cz\u0119sto nie znajduj\u0105 pracy w turystyce. Czasami spowodowane jest to brakiem mieszkania, albo tym, \u017ce koszty wynajmu mieszkania czy dojazdu do pracy, s\u0105 zbyt wysokie. W zwi\u0105zku z tym zasadnym jest, \u017ceby kszta\u0142cenie kadr dla potrzeb poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w turystyki odbywa\u0142o si\u0119 w regionach, w kt\u00f3rych ona si\u0119 rozwija i w zwi\u0105zku z tym jest zapotrzebowanie na okre\u015blony rodzaj kwalifikacji. I znowu warto odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do turystyki medycznej, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi rozwija si\u0119 w pobli\u017cu granicy z Niemcami. Wielu turyst\u00f3w przyje\u017cd\u017ca tam, aby skorzysta\u0107 z us\u0142ug stomatolog\u00f3w, i w zwi\u0105zku z tym pojawia si\u0119 popyt na specjalistyczne kwalifikacje. W regionach, w kt\u00f3rych popyt na specjalistyczne kwalifikacje nie wyst\u0119puje, kszta\u0142cenie o tym profilu powoduje, \u017ce absolwenci nie znajduj\u0105 zatrudnienia umo\u017cliwianego wykorzystanie posiadanych kwalifikacji. Dlatego wa\u017cnym kierunkiem dzia\u0142ania Rady jest d\u0105\u017cenie do zacie\u015bnienia wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy kszta\u0142c\u0105, a tymi, kt\u00f3rzy zatrudniaj\u0105. To zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy nast\u0119puje mi\u0119dzy innymi poprzez zawieranie r\u00f3\u017cnego rodzaju porozumie\u0144 i upowszechnianie dobrych przyk\u0142ad\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142praca i wymiana informacji nie powinny by\u0107 dzia\u0142aniami jednorazowymi, powinny by\u0107 oparte na sta\u0142ych podstawach, porozumieniach. Nie uwa\u017cam, \u017ce zawarcie umowy jest warunkiem i gwarancj\u0105 dobrej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy przedsi\u0119biorcami a jednostkami zajmuj\u0105cymi si\u0119 kszta\u0142ceniem, a jedynie stwarza warunki do tego, \u017ce strony dostrzeg\u0105 korzy\u015bci ze wsp\u00f3\u0142pracy. Zadaniem Rady b\u0119dzie mi\u0119dzy innymi identyfikacja i upowszechnianie przyk\u0142ad\u00f3w owocnej wsp\u00f3\u0142pracy, czyli identyfikacji \u201edobrej praktyki\u201d w tym obszarze, kt\u00f3ra stanowi zach\u0119t\u0119 dla innych, aby r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105za\u0107 tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119.<\/p>\n

Jakie podmioty chcieliby Pa\u0144stwo zaprosi\u0107 do Rady? Dlaczego warto przyst\u0105pi\u0107 do tworzonego obecnie systemu i w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w dzia\u0142ania prowadzone przez Rad\u0119 i jakie b\u0119d\u0105 korzy\u015bci z takiej wsp\u00f3\u0142pracy?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0Aby odpowiedzie\u0107 na te pytania, trzeba zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w sam\u0105 struktur\u0119 Rady, kt\u00f3r\u0105 chcemy tworzy\u0107 i kt\u00f3r\u0105 opracowali\u015bmy dla ca\u0142ego projektu. Zak\u0142adamy cztery zespo\u0142y bran\u017cowe \u2013 dla touroperator\u00f3w, hotelarzy, gastronomi oraz przewodnik\u00f3w, pilot\u00f3w i animator\u00f3w. Dlatego chcieliby\u015bmy, aby w tych zespo\u0142ach znale\u017ali si\u0119 po pierwsze przedsi\u0119biorcy, instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 edukacj\u0105 formaln\u0105, edukacj\u0105 nieformaln\u0105 oraz podmioty reprezentuj\u0105ce bran\u017c\u0119, czyli izby, stowarzyszenia. Poza tym zale\u017cy nam, aby w sk\u0142ad Rady wchodzili przedstawiciele administracji rz\u0105dowej i samorz\u0105dowej, instytucje rynku pracy. Naszym marzeniem jest, aby w przysz\u0142o\u015bci Rada stanowi\u0142a cia\u0142o doradcze na przyk\u0142ad dla Ministra Sportu i Turystyki, nawet w w\u0105skim zakresie kompetencji rynku pracy. Chcemy pom\u00f3c resortowi i liczymy na ch\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy r\u00f3wnie\u017c z jego strony. A mamy do tego podstawy, poniewa\u017c tak\u017ce Ministerstwo wyrazi\u0142o swoje poparcie dla utworzenia Rady. Ju\u017c przyst\u0119puj\u0105c do projektu zwracali\u015bmy si\u0119 do ca\u0142ej gamy podmiot\u00f3w z pytaniem czy Rada jest potrzebna. Od bardzo wielu z nich otrzymali\u015bmy odpowied\u017a i by\u0142a ona pozytywna. Dlatego chcemy, aby sam sk\u0142ad Rady by\u0142 reprezentatywny. Ale nie tylko o Rad\u0119 chodzi. Chcemy, aby zespo\u0142y eksperckie r\u00f3wnie\u017c by\u0142y bardzo szerokie i aby pracowali w nich ci, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie maj\u0105 co\u015b w danej materii do powiedzenia. W ich sk\u0142adzie powinni si\u0119 zatem znale\u017a\u0107 przedstawiciele systemu edukacji oraz przedsi\u0119biorcy, aby ta wsp\u00f3\u0142praca by\u0142a jak naj\u015bci\u015blejsza i odbywa\u0142a si\u0119 w atmosferze otwartej wymiany pogl\u0105d\u00f3w. Zatem po pierwsze struktura Rady, po drugie praca zespo\u0142\u00f3w eksperckich, a po trzecie \u015bwiadomo\u015b\u0107 potrzeb bran\u017cy.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b zamierzaj\u0105 Pa\u0144stwo dotrze\u0107 do przedstawicieli bran\u017cy?<\/strong><\/p>\n

HZ:\u00a0W bran\u017cy dzia\u0142a kilkana\u015bcie tysi\u0119cy przedsi\u0119biorc\u00f3w, dlatego nie ma mo\u017cliwo\u015bci, aby\u015bmy dotarli do ka\u017cdego z tych podmiot\u00f3w. Do\u015bwiadczenie z pracy nad opracowaniem projektu sektorowej ramy kwalifikacji pokaza\u0142o, \u017ce wys\u0142anie projektu ramy do kilku tysi\u0119cy przedsi\u0119biorc\u00f3w z pro\u015bb\u0105 o jego ocen\u0119, nie przynios\u0142o oczekiwanego rezultatu. Mo\u017cna ze smutkiem stwierdzi\u0107, \u017ce nie by\u0142o odzewu w tej sprawie. Uzyskanie opinii poszczeg\u00f3lnych bran\u017c wymaga\u0142o dotarcia do konkretnego cz\u0142owieka, wyja\u015bnienia mu, na czym polega projekt, przekonania o korzy\u015bciach z jego realizacji i dopiero wtedy pojawia\u0142o si\u0119 zainteresowanie i ch\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy.
\nJR:\u00a0Niestety przy obecnym nadmiarze informacji, wys\u0142anie listu czy oficjalnego pisma nie przynosi rezultat\u00f3w.
\nHZ:\u00a0Mamy tego \u015bwiadomo\u015b\u0107, dlatego b\u0119dziemy si\u0119 starali wys\u0142a\u0107 informacje przede wszystkim do tych, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 wi\u0119ksze grupy interesariuszy, czyli izby gospodarcze czy stowarzyszenia. Je\u017celi uda nam si\u0119 ich przekona\u0107 i zach\u0119ci\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy, to zdecydowanie \u0142atwiej b\u0119dzie nam pozyska\u0107 kolejnych. To jest wa\u017cne, \u017ceby przekona\u0107 przynajmniej niewielk\u0105 grup\u0119, wtedy jest szansa, \u017ce ona przekona kolejnych. Taki efekt domina. To b\u0119dzie najtrudniejsze zadanie i mamy tego pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n

Co Pa\u0144stwa zdaniem przekona bran\u017c\u0119 do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w prac\u0119 Rady?<\/strong><\/p>\n

HZ:\u00a0Aby przekona\u0107 bran\u017c\u0119 do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w prac\u0119 Rady, musimy u\u015bwiadomi\u0107 jej jakie potencjalne korzy\u015bci mo\u017ce odnie\u015b\u0107 z tej wsp\u00f3\u0142pracy. Podstawow\u0105 korzy\u015bci\u0105 jest skr\u00f3cenie czasu i u\u0142atwienie procesu rekrutacji pracownik\u00f3w. Przedsi\u0119biorcy cz\u0119sto maj\u0105 ogromne problemy ze znalezieniem ludzi na okre\u015blone stanowiska. Je\u017celi nawet uda im si\u0119 znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 osob\u0119, to z regu\u0142y przed jej zatrudnieniem weryfikuj\u0105, czy faktyczne posiada deklarowane kwalifikacje. Dok\u0142adne sprawdzenie posiadanych kwalifikacji nie jest mo\u017cliwe podczas dw\u00f3ch-trzech spotka\u0144. Potrzebna jest bardziej dog\u0142\u0119bna ocena wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci posiadanych przez kandydata. B\u0119dziemy pracowa\u0107 nad tym, aby zdj\u0105\u0107 z przedsi\u0119biorcy ten obowi\u0105zek. Je\u017celi przysz\u0142y pracownik otrzyma certyfikat, to dla przedsi\u0119biorcy b\u0119dzie to znaczy\u0142o, \u017ce kto\u015b ju\u017c dok\u0142adnie sprawdzi\u0142 czy posiada kwalifikacje potrzebne dla wykonania konkretnego zadania. Zatem ryzyko zatrudnienia pracownika nieposiadaj\u0105cego wystarczaj\u0105cej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci b\u0119dzie znacznie mniejsze. Druga korzy\u015b\u0107 to ograniczenie luki kompetencyjnej przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 znalezienia pracownika, kt\u00f3rego si\u0119 poszukuje. Trzecia korzy\u015b\u0107 to lepsze dostosowanie kwalifikacji do potrzeb przedsi\u0119biorc\u00f3w, jako efekt wi\u0119kszego anga\u017cowania si\u0119 przedsi\u0119biorc\u00f3w w proces kszta\u0142cenia kadr, kt\u00f3rego rezultatem b\u0119dzie bezpo\u015bredni wp\u0142yw przedsi\u0119biorc\u00f3w na programy kszta\u0142cenia na wszystkich poziomach edukacji. Konkluduj\u0105c – zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy przedsi\u0119biorc\u00f3w z jednostkami zajmuj\u0105cymi si\u0119 kszta\u0142ceniem i szkoleniem kadr przyniesie korzy\u015bci w postaci dostosowania kwalifikacji do potrzeb rynku pracy poszczeg\u00f3lnych bran\u017c turystycznych, innymi s\u0142owy prze\u0142o\u017cy si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 pozyskiwania pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy przyczyni\u0105 si\u0119 do rozwoju firmy.<\/p>\n

Jakie s\u0105 wyzwania w obszarze dokszta\u0142cania kadr w bran\u017cy turystycznej i jakimi sposobami zamierzaj\u0105 Pa\u0144stwo stawi\u0107 czo\u0142a tym wyzwaniom?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0W kwestii dokszta\u0142cania warto poda\u0107 przyk\u0142ad. Niedawno wesz\u0142a deregulacja pewnych zawod\u00f3w, w tym pilota i przewodnika. Przedsi\u0119biorcy, pomimo \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich opowiada\u0142a si\u0119 za t\u0105 deregulacj\u0105, nie zdecyduj\u0105 si\u0119 zatrudni\u0107 osoby, kt\u00f3ra nie posiada udokumentowanych kwalifikacji. A to dlatego, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107, kt\u00f3ra z tego tytu\u0142u spada na organizatora jest ogromna. Ponadto maj\u0105 oni \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u017ale wykonana us\u0142uga powoduje utrat\u0119 klienta. Dzi\u015b na rynku przy ogromnej konkurencji, wszystkim zale\u017cy, aby us\u0142ugi by\u0142y wykonywane solidnie, a solidn\u0105 prac\u0119 mo\u017ce wykona\u0107 wy\u0142\u0105cznie dobrze przygotowany pracownik. Pomimo \u017ce deregulacja obj\u0119\u0142a t\u0119 grup\u0119 zawodow\u0105, to jedynie uwolni\u0142a system szkolenia, co oceniam jako pozytywn\u0105 zmian\u0119, ale nikt nie zatrudni \u201eKowalskiego z ulicy\u201d, kt\u00f3ry powie, \u017ce popilotuje wycieczk\u0119. Nikt nie chce bra\u0107 na siebie takiego ryzyka. Podobnych przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna przytoczy\u0107 znacznie wi\u0119cej. System dokszta\u0142cania w tej sytuacji staje si\u0119 bardzo istotny. Kolejny element to opinie klient\u00f3w. Dobra opinia o obs\u0142udze, czy to gastronomicznej czy w recepcji, to gwarancja, \u017ce kolejni klienci zdecyduj\u0105 si\u0119 na nasze us\u0142ugi. Z\u0142a obs\u0142uga obecnie bardzo szybko przek\u0142ada si\u0119 na zmniejszenie zainteresowania danym obiektem czy lokalem, klienci stamt\u0105d uciekaj\u0105. Jeste\u015bmy bran\u017c\u0105 wybitnie us\u0142ugow\u0105. W naszej bran\u017cy cz\u0142owiek decyduje, pracujemy \u201ena \u017cywym organizmie\u201d \u2212 jest bezpo\u015bredni kontakt cz\u0142owiek-cz\u0142owiek. Musimy dba\u0107 o kadry, aby m\u00f3c funkcjonowa\u0107, kadry przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wynik ekonomiczny. \u015awiadomo\u015b\u0107 tej relacji ju\u017c jest bardzo wysoka.
\nHZ:\u00a0Prawid\u0142owe funkcjonowanie i rozw\u00f3j ram kwalifikacji, przyniesie przedsi\u0119biorcom trzy podstawowe korzy\u015bci, o kt\u00f3rych ju\u017c wspomnia\u0142am. Po pierwsze u\u0142atwi proces rekrutacji, czyli u\u0142atwi znalezienie takich kadr, jakich potrzebuj\u0105. Po drugie mo\u017ce skr\u00f3ci\u0107 ten proces, bo je\u017celi przysz\u0142y pracownik b\u0119dzie posiada\u0142 konkretny certyfikat, to pracodawca nie b\u0119dzie musia\u0142 go ju\u017c sprawdza\u0107. A po trzecie, bran\u017ca nareszcie uzyska wp\u0142yw na to, czego b\u0119dziemy uczyli na uczelniach, na szkoleniach i w szko\u0142ach zawodowych.<\/p>\n

Jakie s\u0105 kr\u00f3tkoterminowe i d\u0142ugoterminowe cele Rady, jak zamierzacie je osi\u0105gn\u0105\u0107?<\/strong><\/p>\n

JR:\u00a0Kr\u00f3tkoterminowo chcieliby\u015bmy, aby Rada powsta\u0142a, okrzep\u0142a i aby\u015bmy utworzyli doskona\u0142e zespo\u0142y eksperckie. W perspektywie d\u0142ugoterminowej wyznaczyli\u015bmy sobie tak zwane kamienie milowe. Chcemy przekona\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy do Rady wejd\u0105, \u017ce to co sobie zamierzyli\u015bmy, mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107. Wszystko bardzo pi\u0119knie brzmi, ale musimy sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce wszyscy ci ludzie b\u0119d\u0105 pracowa\u0107 spo\u0142ecznie, b\u0119d\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 sw\u00f3j czas i wiedz\u0119 dla rozwoju bran\u017cy i Rady.
\nHZ:\u00a0Oczywi\u015bcie powstanie i okrzepniecie Rady na obecnym etapie jest najwa\u017cniejsze, ale rozpoczniemy r\u00f3wnie\u017c realizacj\u0119 innych cel\u00f3w. Po pierwsze, ustalenia co ju\u017c wiemy o rynku pracy poszczeg\u00f3lnych bran\u017c turystycznych i jak go dotychczas badano, czyli co ju\u017c jest dost\u0119pne, a gdzie wyst\u0119puj\u0105 luki. Kolejne sprawa to czy i w jakim zakresie regulacje prawne sprzyjaj\u0105 wprowadzaniu nowych rozwi\u0105za\u0144 w zakresie kwalifikacji, jakie jest znaczenie regulacji dla rynku pracy. Wp\u0142yw na ten rynek maj\u0105 zar\u00f3wno regulacje sektorowe takie jak Ustawa o us\u0142ugach turystycznych, jak i horyzontalne takie jak Kodeks Pracy czy Ustawa o systemie o\u015bwiaty. Ta ostania reguluje kwalifikacje os\u00f3b zatrudnianych przez organizator\u00f3w wypoczynku dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Na marginesie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce szko\u0142y, plac\u00f3wki wychowawcze czy ko\u015bcio\u0142y organizuj\u0105ce kolonie i obozy dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy s\u0105 cz\u0119sto postrzegane przez biura podr\u00f3\u017cy jako nieuczciwa konkurencja \u2013 szara strefa. Uregulowanie w ustawie o systemie o\u015bwiaty zasad organizowania wypoczynku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy \u2013 jest dowodem, \u017ce tak nie jest \u2013 je\u015bli szko\u0142a czy ko\u015bci\u00f3\u0142 spe\u0142nia warunki okre\u015blone w ustawie. Nast\u0119pnie przyjrzymy si\u0119 metodologii bada\u0144. W pierwszej kolejno\u015bci musimy ustali\u0107 czy zosta\u0142a opracowana i czy jest przydatna do badania rynku pracy poszczeg\u00f3lnych bran\u017c turystycznych. Ta wiedza b\u0119dzie nam najbardziej potrzebna przy podejmowaniu decyzji o kierunkach naszych, dalszych dzia\u0142a\u0144. Priorytetowym celem jest w\u0142\u0105czenie maksymalnie du\u017cej liczby interesariuszy w nasze dzia\u0142ania. Trudno\u015bci\u0105 b\u0119dzie to, \u017ce po pierwsze, musimy znale\u017a\u0107 ch\u0119tnych z czterech r\u00f3\u017cnych bran\u017c, a nie mamy \u201emarchewki\u201d w postaci honorari\u00f3w. Praca w Radzie jest prac\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Jedynie dla ekspert\u00f3w b\u0119dziemy mieli fundusze na przygotowanie ekspertyz. Zak\u0142adamy te\u017c, \u017ce uda nam si\u0119 pozyska\u0107 dodatkowe \u015brodki na szersze badania. Generalnie Rada opiera si\u0119 na spo\u0142ecznej pracy cz\u0142onk\u00f3w.
\nJR:\u00a0W d\u0142ugofalowych planach mamy prowadzenie bardzo wielu bada\u0144. Ale zak\u0142adamy, \u017ce to nie b\u0119d\u0105 badania dla bada\u0144, ale \u017ce wnioski z nich b\u0119d\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 do robienia nast\u0119pnych krok\u00f3w w funkcjonowaniu Rady. Mamy nadziej\u0119, \u017ce te badania b\u0119d\u0105 dla Rady inspiracj\u0105 do dalszego dzia\u0142ania. Mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nasza praca jest przewidziana na sze\u015b\u0107 lat, dlatego zaplanowali\u015bmy mo\u017cliwo\u015bci wprowadzenia zmian, aby m\u00f3c wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie z osobami ch\u0119tnymi do dzia\u0142ania i aktywnymi. Wypracowali\u015bmy elastyczn\u0105 struktur\u0119, w kt\u00f3rej nie przewidzieli\u015bmy miejsca dla pr-owych popis\u00f3w.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/biznesdlaedukacji.parp.gov.pl\/wydarzenia\/biezace-wydarzenia\/turystyka-czyli-praca-na-zywym-organizmie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozmowa portalu www.biznesdlaedukacji.parp.gov.pl z\u00a0\u00a0dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim,\u00a0Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\u00a0(JR) Czy mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce dostrze\u017cono potrzeb\u0119 powo\u0142ania … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-91","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rada-ds-kompetecji"],"yoast_head":"\nRozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rozmowa portalu www.biznesdlaedukacji.parp.gov.pl z\u00a0\u00a0dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim,\u00a0Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\u00a0(JR) Czy mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce dostrze\u017cono potrzeb\u0119 powo\u0142ania …\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-01-12T20:03:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-01-30T22:23:36+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kuba\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kuba\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\"},\"author\":{\"name\":\"Kuba\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/3944ed9333f9faff72e45c2791eda22c\"},\"headline\":\"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR)\",\"datePublished\":\"2017-01-12T20:03:09+00:00\",\"dateModified\":\"2017-01-30T22:23:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\"},\"wordCount\":4458,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Rada ds. Kompetecji\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\",\"url\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\",\"name\":\"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-01-12T20:03:09+00:00\",\"dateModified\":\"2017-01-30T22:23:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/\",\"name\":\"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization\",\"name\":\"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\",\"url\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/cropped-Lewiatan_turystyka-male-e1579985180872.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/cropped-Lewiatan_turystyka-male-e1579985180872.jpg\",\"width\":278,\"height\":90,\"caption\":\"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/3944ed9333f9faff72e45c2791eda22c\",\"name\":\"Kuba\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cf6d8fe95bebcfb2b7b6472deee4456beea9466715f4af5fc341f6ccc7a9915b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cf6d8fe95bebcfb2b7b6472deee4456beea9466715f4af5fc341f6ccc7a9915b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kuba\"},\"url\":\"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","og_description":"Rozmowa portalu www.biznesdlaedukacji.parp.gov.pl z\u00a0\u00a0dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim,\u00a0Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan\u00a0(JR) Czy mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce dostrze\u017cono potrzeb\u0119 powo\u0142ania …","og_url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91","og_site_name":"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","article_published_time":"2017-01-12T20:03:09+00:00","article_modified_time":"2017-01-30T22:23:36+00:00","author":"Kuba","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kuba","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91"},"author":{"name":"Kuba","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/3944ed9333f9faff72e45c2791eda22c"},"headline":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR)","datePublished":"2017-01-12T20:03:09+00:00","dateModified":"2017-01-30T22:23:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91"},"wordCount":4458,"publisher":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization"},"articleSection":["Rada ds. Kompetecji"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91","url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91","name":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR) - Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#website"},"datePublished":"2017-01-12T20:03:09+00:00","dateModified":"2017-01-30T22:23:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?p=91#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rozmowa z dr hab. Hann\u0105 Zawistowska, prof. SGH (HZ) oraz J\u00f3zefem Ratajskim, Dyrektor Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan (JR)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#website","url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/","name":"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#organization","name":"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan","url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/cropped-Lewiatan_turystyka-male-e1579985180872.jpg","contentUrl":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/cropped-Lewiatan_turystyka-male-e1579985180872.jpg","width":278,"height":90,"caption":"Zwi\u0105zek Pracodawc\u00f3w Turystyki Lewiatan"},"image":{"@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/3944ed9333f9faff72e45c2791eda22c","name":"Kuba","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cf6d8fe95bebcfb2b7b6472deee4456beea9466715f4af5fc341f6ccc7a9915b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cf6d8fe95bebcfb2b7b6472deee4456beea9466715f4af5fc341f6ccc7a9915b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kuba"},"url":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/?author=2"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paFHNI-1t","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zptlewiatan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}